Β Γυμνασίου, Ιστορία, Σταυροφορίες, Διδακτικό σενάριο

 

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ

ΟΙ ΣΤΑΥΡΟΦΟΡΙΕΣ ΚΑΙ Η ΠΡΩΤΗ ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ

Α. ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΣΕΝΑΡΙΟΥ

Δημιουργός σεναρίου: Φραγκάκη Ειρήνη ΠΕ02

Πεδίο: Ιστορία

Διδακτικό αντικείμενο: Μεσαιωνική και Νεότερη Ιστορία

Διδακτική Ενότητα: Οι σταυροφορίες και η πρώτη άλωση της Πόλης

Διαθεματική προσέγγιση: Πληροφορική, Αισθητική Αγωγή, Νεοελληνική Γλώσσα, Θρησκευτικά

Τάξη: Β’ Γυμνασίου

Χρονική διάρκεια: τρεις (3) διδακτικές ώρες

Χώρος υλοποίησης: Σχολική τάξη, Εργαστήριο Πληροφορικής του σχολείου

Β. ΠΡΟΥΠΟΘΕΣΕΙΣ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΕΝΑΡΙΟΥ

Οι μαθητές πρέπει να είναι σε κάποιο βαθμό εξοικειωμένοι με την πλοήγηση στο διαδίκτυο καθώς και με τη διερευνητική – ανακαλυπτική μέθοδο για την αναζήτηση της ιστορικής γνώσης, μέσα από την επεξεργασία των ιστορικών πηγών και την αξιολόγησή της εγκυρότητας και αξιοπιστίας τους, ώστε να χρησιμοποιούν έγκυρες και αντικειμενικές πληροφορίες για την παραγωγή των δικών τους εργασιών. Επίσης, πρέπει να είναι εξοικειωμένοι με τη δημιουργία Παρουσιάσεων (PowerPoint) καθώς και με την καλλιτεχνική ψηφιακή έκφραση, με φαντασία και δημιουργικότητα (πχ. κατασκευή αφίσας, κόμικς, podcast κλπ). Εξοικείωση απαιτείται και με την ομαδοσυνεργατική μέθοδο διδασκαλίας και μάθησης, τόσο των μαθητών όσο και των εκπαιδευτικών.

Γ. ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΣΕΝΑΡΙΟΥ

Η αξιοποίηση των ΤΠΕ στη διδασκαλία μαθημάτων, όπως είναι η Ιστορία,  του Αναλυτικού Προγράμματος Σπουδών, δίνει τη δυνατότητα πρόσβασης σε πολλές και ποικίλες πηγές πληροφοριών ώστε να αντληθεί γνωστικό υλικό και οι μαθητές να εξασκηθούν και να διευρύνουν τους μαθησιακούς τους ορίζοντες, με την ανάπτυξη κριτικής – συγκριτικής και δημιουργικής σκέψης και φαντασίας. Η μαθησιακή διαδικασία συντελείται με την ενεργό συμμετοχή των μαθητών σε αυτήν, σε ομαδοσυνεργατικό πλαίσιο και με την διακριτική και υπεύθυνη καθοδήγηση – στήριξη του εκπαιδευτικού: οι μαθητές αναζητούν στοιχεία σε ανοιχτά ηλεκτρονικά περιβάλλοντα ή αξιοποιούν αυτά που τους προτείνει ο εκπαιδευτικός, αναζητούν αίτια και αποτελέσματα, συνθέτουν πληροφορίες, συγκρίνουν και εξασκούνται στην κριτική σκέψη.

Δ. ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΣΕΝΑΡΙΟΥ

Το συγκεκριμένο εκπαιδευτικό σενάριο, ακολουθεί το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών καθώς και τις Οδηγίες που αφορούν τη διδακτέα ύλη στο μάθημα της Ιστορίας της Β’ τάξης Γυμνασίου και σχετίζεται με την αξιοποίηση των ΤΠΕ στη διδακτική προσέγγιση της Ιστορίας, αξιοποιώντας τις κοινωνικοπολιτισμικές θεωρίες μάθησης και τις θεωρίες του εποικοδομητισμού.

Μέσα από την παρουσίαση των μαθησιακών στόχων  και την προσπάθεια πραγματοποίησής τους με τα προτεινόμενα φύλλα εργασίας φαίνεται η ενεργός εμπλοκή των μαθητών στην ερευνητική διαδικασία, μέσω της αναζήτησης ιστορικού υλικού σε επιλεγμένες από τον εκπαιδευτικό ιστοσελίδες και στην επεξεργασία ιστορικών πηγών. Επιπλέον, αξιοποιούνται προυπάρχουσες αντιλήψεις των μαθητών και βοηθιούνται αυτοί να εξοικειωθούν με ιστορικές έννοιες που εκφράζουν μια ιστορική πραγματικότητα καθώς και να αντιληφθούν και να κατανοήσουν τα γεγονότα, συνθέτοντας πληροφορίες και ερμηνείες, συγκρίνοντας στοιχεία, ελέγχοντας και αξιολογώντας την ιστορική γνώση. Οι μαθητές μπορούν στο τέλος να εκφραστούν δημιουργικά – καλλιτεχνικά μέσα από τη συνεργασία και να παράγουν ένα τελικό προϊόν που θα καθρεφτίζει τη φρεσκάδα της ηλικίας τους.

Ε. ΣΤΟΧΟΙ

Ε. 1. Γνωστικοί – Παιδαγωγικοί στόχοι

1)      Ενεργητική εμπλοκή μαθητών στην μαθησιακή διαδικασία.

2)      Οικοδόμηση ιστορικής γνώσης.

3)      Διερευνητική προσέγγιση του μαθήματος της Ιστορίας.

4)      Σύνδεση χώρου – χρόνου – προσώπων – εξέλιξης γεγονότων.

5)      Κατανόηση ιστορικών εννοιών.

6)      Αναζήτηση – κατανόηση αιτιακών σχέσεων (αίτια – συνέπειες).

7)      Ομαδοσυνεργατική εργασία.

8)      Επαφή με διαφορετικές ιστορικές πηγές για ερμηνεία και κατανόηση των ιστορικών γεγονότων.

9)      Καλλιέργεια ικανοτήτων κριτικής ανάγνωσης και μελέτης, αξιολόγησης και αξιοποίησης διαφορετικών ιστορικών πηγών.

10)  Σύνθεση τεκμηριωμένων συμπερασμάτων.

11)  Άσκηση δεξιοτήτων κριτικής προσέγγισης γεγονότων με παράλληλη διατύπωση καίριων ερωτημάτων.

12)   Καλλιτεχνική – αισθητική έκφραση.

Ε. 2. Στόχοι που σχετίζονται με τις ΤΠΕ

1)      Να αναπτύσσουν και να καλλιεργούν οι μαθητές δεξιότητες χρήσης διαφόρων λογισμικών.

2)      Να αναζητούν – αξιολογούν και αξιοποιούν πηγές  - πληροφορίες στο Διαδίκτυο.

3)      Να χρησιμοποιούν και να αξιοποιούν ανοιχτά εκπαιδευτικά περιβάλλοντα.

4)      Να αξιοποιούν λογισμικά για την ανάπλαση ή/και την δημιουργία πολυτροπικών κειμένων (πχ. κόμικ, αφίσα, power point κλπ).

ΣΤ. ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ

Έχει ήδη διδαχθεί από το σχολικό εγχειρίδιο το αντίστοιχο Κεφάλαιο που αναφέρεται στις Σταυροφορίες. Επομένως, οι μαθητές έχουν μια γενική ιδέα για το ιστορικό πλαίσιο, χωρίς ωστόσο να ξέρουν επιπλέον πληροφορίες από αυτές που τους έχει προσφέρει το σχολικό βιβλίο και ο καθηγητής τους (μέσω πηγών, βίντεο κλπ).

Το παρόν σενάριο στοχεύει να παρουσιαστούν από τους ίδιους τους μαθητές τα γεγονότα των τεσσάρων Σταυροφοριών μέσα στη διεθνή – για την εποχή εκείνη – συγκυρία, πλαισιωμένα από πολιτική και διπλωματική δράση, από συμφέροντα οικονομικά καθώς και ιδεολογικούς και θρησκευτικούς προσανατολισμούς.  Οι μαθητές καλούνται να αναζητήσουν και να συνδέσουν αίτια με συνέπειες της κάθε Σταυροφορίας, συνθέτοντας παράλληλα απόψεις και διασταυρώνοντας πληροφορίες. Συγκεντρώνουν από το Διαδίκτυο στοιχεία, τα επεξεργάζονται και τα αναλύουν. Συμπληρώνουν τα Φύλλα Εργασίας που τους δίνονται στο πρώτο στάδιο (1^η ώρα) της υλοποίησης του σεναρίου, κρατούν σημειώσεις, αποθηκεύουν οπτικό υλικό. Σε επόμενο στάδιο (2^η ώρα) οι μαθητές μελετούν αφίσες και κρατούν σημειώσεις για τα χαρακτηριστικά τους. Στο τρίτο στάδιο (3^η ώρα) γίνονται πιο δημιουργικοί και ευφάνταστοι και κατασκευάζουν ψηφιακές αφίσες τις οποίες παρουσιάζουν στην τάξη.

Η μέθοδος που χρησιμοποιείται είναι η ομαδοσυνεργατική, ενώ ταυτόχρονα ενθαρρύνεται η ενεργός συμμετοχή του κάθε μαθητή ξεχωριστά στη μαθησιακή διαδικασία, η ανάπτυξη δημιουργικής σκέψης, η καλλιέργεια κριτικής και αφαιρετικής ικανότητας , ώστε να συνδιαμορφώσουν ως ομάδα τις απόψεις τους και να συνθέσουν τα συμπεράσματά τους. Επομένως, χρησιμοποιείται και η διερευνητική – ανακαλυπτική μέθοδος σε συνδυασμό με την καθοδηγούμενη (ο εκπαιδευτικός προτείνει διαδικτυακό υλικό στους μαθητές).

Νέοι γραμματισμοί καλλιεργούνται με τη δημιουργική αξιοποίηση των ΤΠΕ . Αυτοί είναι ο ψηφιακός, οπτικός και ιστορικός γραμματισμός.

Ζ. ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

Απαραίτητη προϋπόθεση υλοποίησης του συγκεκριμένου σεναρίου αποτελεί η εργασία σε ομαδοσυνεργατικό πλαίσιο. Έτσι ευνοείται η ανταλλαγή απόψεων μεταξύ μαθητών της κάθε ομάδας και πραγματώνεται ο κοινωνικός εποικοδομισμός και η ανακαλυπτική μάθηση.

Η προσέγγιση αυτή στηρίζεται στη θεωρία εποικοδόμησης της γνώσης όπου οι ιδέες των μαθητών παίζουν τον πρωταρχικό ρόλο ενώ παράλληλα η γνώση οικοδομείται μέσα από μια διαδικασία έρευνας και ανακάλυψης, όπου οι προυπάρχουσες γνώσεις παίζουν πολύ σημαντικό ρόλο. Έτσι, τονίζεται η αξία  της ενεργητικής μάθησης μέσω της αυτενέργειας αλλά και της εικονικής αναπαράστασης της γνώσης με τη χρήση εποπτικών μέσων. Δίνεται έμφαση στη διαδικασία οικοδόμησης της γνώσης μέσω της κοινωνικής αλληλεπίδρασης και ενθαρρύνονται οι συνεργατικές διαδικασίες, η δημιουργικότητα και η ανοιχτή σκέψη.

Ο ρόλος του εκπαιδευτικού είναι διακριτικός και η διδασκαλία εναρμονίζεται – προσαρμόζεται ανάλογα με τις ιδέες των μαθητών. Υπάρχει ευελιξία καθώς η «κατευθυνόμενη» μάθηση είναι κάπως εμφανής μόνο στο πρώτο στάδιο (συνυπάρχοντας με την ανακαλυπτική). Τα  δυο επόμενα στάδια ευνοούν τη φαντασία, τη δημιουργικότητα και την ελεύθερη έκφραση των μαθητών, με στόχο την τελική κριτική αποτίμηση των Σταυροφοριών και του ρόλου τους για την ιστορία όχι μόνο του Βυζαντίου αλλά και της ανθρωπότητας.

Έχει προηγηθεί η διδασκαλία της συγκεκριμένης ενότητας στην τάξη (σελ. 59, 60, 61 του σχολικού εγχειριδίου). Οπότε, οι μαθητές δεν έρχονται για πρώτη φορά αντιμέτωποι με κάποιους όρους, ονόματα, περιοχές. Έχουν μια γενική ιδέα, χωρίς λεπτομέρειες.

Το σενάριο αυτό χωρίζεται σε τρεις φάσεις (3 διδακτικές ώρες) και η επιτυχής ολοκλήρωση κάθε φάσης είναι προϋπόθεση για να προχωρήσουν οι μαθητές στην επόμενη. Είναι δηλαδή μεταξύ τους αλληλένδετες. Επομένως, η αποτίμηση και αξιολόγηση του τελικού προϊόντος θα γίνει όχι μόνο τμηματικά αλλά και συνολικά.

 

1)      ΠΡΩΤΗ ΦΑΣΗ (1^η διδακτική ώρα) – Αναλυτική παρουσίαση

Σκοπός – στόχοι διδασκαλίας:

 Α. Σε επίπεδο γνωστικό:

1) Να κατανοήσουν βαθύτερα και πληρέστερα οι μαθητές τον όρο «Σταυροφορία».

2) Να προσεγγίσει η κάθε ομάδα μια Σταυροφορία και να κατανοήσει βασικά στοιχεία της ταυτότητάς της (χρόνος, χώρος, πρόσωπα, κίνητρα, αίτια, συνέπειες).

3) Να εμπλουτίσουν το λεξιλόγιό τους, το σχετικό με τις Σταυροφορίες και με ιστορικούς όρους που σχετίζονται με τη συγκεκριμένη περίοδο που εξετάζεται.

4) Να χρησιμοποιούν τη «ΒΙΚΙΠΑΙΔΕΙΑ – Η ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια», σε συνδυασμό με ηλεκτρονικές πηγές που τους προτείνει η εκπαιδευτικός.

5) Να αναζητούν μόνοι τους ηλεκτρονικές πηγές στο Διαδίκτυο αξιολογώντας τις ως προς την εγκυρότητα και αξιοπιστία.

Β. Σε επίπεδο μεταγνωστικό:

1) Να περιηγούνται στο Διαδίκτυο αναζητώντας τις πληροφορίες που τους ενδιαφέρουν.

2) Να αποτιμούν την ιστορική σημασία της Σταυροφορίας που εξετάζουν ως ομάδα και τη συμβολή της στην εξέλιξη της πορείας του Βυζαντινού Κράτους.

Γ. Σε επίπεδο κριτικής σκέψης:

1) Να επιλέγουν τις πληροφορίες εκείνες που τους είναι απαραίτητες ώστε να συμπληρώσουν το Φύλλο Εργασίας που τους έχει ετοιμάσει και διανείμει η εκπαιδευτικός.

2) Να καταγράφουν «δευτερεύουσες» πληροφορίες που ίσως τους φανούν χρήσιμες στη δεύτερη φάση του σεναρίου, για την οποία ήδη έχουν ενημερωθεί.

3) Να επιλέγουν τις κατάλληλες λέξεις και εκφράσεις στην απόδοση του περιεχομένου, αποφεύγοντας την παθητική αναπαραγωγή των διαδικτυακών πληροφοριών.

4) Να χρησιμοποιούν την εφαρμογή Crossword Labs, ώστε να φτιάχνουν ένα σταυρόλεξο.

Μέθοδοι και τεχνικές:

1)      Ομαδοσυνεργατική μέθοδος διδασκαλίας (3 ομάδες των 5 ατόμων και 1 ομάδα των 6 ατόμων).

2)      Κατευθυνόμενη – μαιευτική μέθοδος διδασκαλίας: η εκπαιδευτικός προτείνει διαδικτυακούς τόπους για να επισκεφθούν οι μαθητές και διαμοιράζει Φύλλα Εργασίας προς συμπλήρωση για την κάθε ομάδα. Τα ίδια φύλλα εργασίας έχουν αναρτηθεί και στο e class, οπότε μπορούν από εκεί να τα αντλήσουν οι μαθητές και να προετοιμαστούν. Επισκέπτονται τις συγκεκριμένες σελίδες και επιλέγουν μόνοι τους τις πληροφορίες που τελικά θα χρησιμοποιήσουν.

3)      Διερευνητική – ανακαλυπτική μέθοδος διδασκαλίας: δίνεται η δυνατότητα στους μαθητές να καταφύγουν σε επιπλέον διαδικτυακές πηγές, αξιολογώντας τις και επιλέγοντας ποιες από αυτές θα τους χρησιμεύσουν στην εκπόνηση της εργασίας τους.

Θα χρησιμοποιηθούν:

1)      Σχολικό εγχειρίδιο

2)      Τάμπλετ του σχολείου: κάθε ομάδα θα έχει στη διάθεσή της δύο τάμπλετ

3)      Σύνδεση στο Διαδίκτυο

4)      Ηλεκτρονικές πηγές

5)      Χαρτική ύλη (στυλό τετράδια) για να κρατηθούν σημειώσεις. Εναλλακτικά αυτές μπορούν να κρατηθούν και σε ένα έγγραφο Word και να αποθηκευτούν  ώστε να χρησιμοποιηθούν στη συνέχεια

6)      4 Φύλλα Εργασίας  (ένα για κάθε ομάδα)

Παιδαγωγικά οφέλη:

Ο μαθητής:

1) εμπλέκεται ενεργά στην εκπαιδευτική διαδικασία,

2) κρίνει,

3) συγκρίνει,

4) αυτοσχεδιάζει,

5) παράγει

Σύνδεση με την προϋπάρχουσα γνώση και αφόρμηση: Έχει ήδη διδαχθεί στην τάξη την προηγούμενη ώρα το αντίστοιχο κεφάλαιο που σχετίζεται με τις Σταυροφορίες και έχει πραγματοποιηθεί συζήτηση πάνω σε αυτές, ώστε οι μαθητές έχουν μια πιο σφαιρική αντίληψη.

Οργάνωση διδασκαλίας:

1)         Καλωσόρισμα των μαθητών από την εκπαιδευτικό στην αίθουσα διδασκαλίας. Οι μαθητές έχουν συναποφασίσει τις Ομάδες με την εκπαιδευτικό και τις γνωρίζουν από πριν. Ανατίθενται ρόλοι στο κάθε μέλος της ομάδας (γραμματέας, αναζητητές πληροφοριών, συντονιστής, παρουσιαστής).

2)         Διαμοιρασμός Φύλλων Εργασίας και οδηγίες από την εκπαιδευτικό για το πώς θα εργαστούν οι μαθητές. Τα Φύλλα Εργασίας υπάρχουν και σε ψηφιακή μορφή, εφόσον έχουν αναρτηθεί στο e class της εκπαιδευτικού και μπορούν εάν είναι εφικτό οι μαθητές να τα συμπληρώσουν στο τάμπλετ.

3)         Οι μαθητές έχοντας ως αφόρμηση το υλικό του σχολικού εγχειριδίου και τις πολύ σύντομες πληροφορίες που αυτό παρέχει για τις Σταυροφορίες, μπαίνουν σε διαδικασία απάντησης βασικών ερωτημάτων που τις αφορά. Παράλληλα «περιηγούνται» σε προτεινόμενες από την εκπαιδευτικό ηλεκτρονικές διευθύνσεις αλλά και σε άλλες, εφόσον το κρίνουν απαραίτητο και απαντούν σε ερωτήματα, όπως:

-  Πότε έγινε η κάθε Σταυροφορία;

- Ποιοι ήταν οι πρωταγωνιστές – πρόσωπα «κλειδιά»;

- Ποια ήταν τα κίνητρα των σταυροφόρων;

-  Ποια ήταν τα αίτια και ποιες οι συνέπειες;

4) Οι απαντήσεις καταγράφονται στα Φύλλα Εργασίας ενώ παράλληλα κρατούνται σημειώσεις και αποθηκεύονται εικόνες που θα χρησιμοποιηθούν στο δεύτερο στάδιο υλοποίησης του σεναρίου, προς εξοικονόμηση χρόνου. Παράλληλα δημιουργείται το σταυρόλεξο βάσει των σημειώσεων αλλά και του υλικού του σχολικού βιβλίου.

5) Ο παρουσιαστής της ομάδας, παρουσιάζει το αποτέλεσμα της έρευνάς τους μπροστά στην εκπαιδευτικό και τους συμμαθητές του και εκτυπώνεται το σταυρόλεξο.

5) Τα Φύλλα Εργασίας παραδίδονται στην εκπαιδευτικό απαντημένα και καθαρογραμμένα στο τέλος της διδακτικής ώρας. Η συμπλήρωσή τους μπορεί να γίνει και/ή ψηφιακά εάν αυτό διευκολύνει τους μαθητές.

 

ΔΕΥΤΕΡΗ ΦΑΣΗ (2^η Διδακτική ώρα)

 

Σκοπός – στόχοι διδασκαλίας:

 Α. Σε επίπεδο γνωστικό:

1) Να κατανοήσουν οι μαθητές τι είναι η αφίσα, πώς και γιατί χρησιμοποιείται, ποια είναι τα χαρακτηριστικά που πρέπει να έχει για να είναι επιτυχημένη ως προς τους στόχους δημιουργίας της.

2) Να συσχετίζουν την αφίσα με την προπαγάνδα.

Β. Σε επίπεδο μεταγνωστικό:

1) Να χρησιμοποιούν τις πληροφορίες που έλαβαν για να μελετούν μια αφίσα, ψηφιακή ή έντυπη και να αποτιμούν τους στόχους και τη λειτουργία της ανάλογα με την εποχή, το επικοινωνιακό πλαίσιο και το κοινό στο οποίο αυτή απευθύνεται. 

Γ. Σε επίπεδο κριτικής σκέψης:

1) Να επιλέγουν τις πληροφορίες εκείνες που τους είναι απαραίτητες από την παρουσίαση ώστε να συμπληρώσουν το Φύλλο Εργασίας που τους έχει ετοιμάσει και διανείμει η εκπαιδευτικός και σχετίζεται με την αφίσα.

2) Να καταγράφουν «δευτερεύουσες» πληροφορίες που ίσως τους φανούν χρήσιμες στην τρίτη φάση του σεναρίου (κατασκευή αφίσας), για την οποία ήδη έχουν ενημερωθεί.

3) Να επιλέγουν τις κατάλληλες λέξεις και εκφράσεις στην απόδοση του περιεχομένου, αποφεύγοντας την παθητική αναπαραγωγή πληροφοριών.

4) Να διακρίνουν τα είδη των αφισών ανάλογα με το σκοπό τους.

5) Να εκτιμούν «καλλιτεχνικά» μια αφίσα.

Μέθοδοι και τεχνικές:

4)      Ομαδοσυνεργατική μέθοδος διδασκαλίας (3 – 4 ατόμων).

5)      Κατευθυνόμενη – μαιευτική μέθοδος διδασκαλίας: η εκπαιδευτικός χρησιμοποιεί μια παρουσίαση (Power Point) για την αφίσα, συζητάει με τους μαθητές και καταλήγουν όλοι μαζί σε συμπεράσματα. Στόχος είναι να συμπληρωθούν από τους μαθητές ομαδικά τα  Φύλλα Εργασίας. Τα ίδια φύλλα εργασίας έχουν αναρτηθεί και στο e class, οπότε μπορούν από εκεί να τα αντλήσουν οι μαθητές και να προετοιμαστούν εάν το επιθυμούν. Η Παρουσίαση θα αναρτηθεί στο eclass και στο padlet του μαθήματος αμέσως μετά την παρέμβαση, οπότε μπορούν όποτε θέλουν να ανατρέχουν σε αυτήν οι μαθητές για ανάκτηση υλικού – πληροφοριών.

6)      Διερευνητική – ανακαλυπτική μέθοδος διδασκαλίας: δίνεται η δυνατότητα στους μαθητές να προβληματιστούν μέσα από τη μελέτη διαφόρων αφισών και να προγραμματίσουν την αφίσα που οι ίδιοι θα δημιουργήσουν στο επόμενο στάδιο. Σε αυτό θα βοηθήσει και η προβολή ενός βίντεο για τις προπαγανδιστικές αφίσες.

Θα χρησιμοποιηθούν:

7)      Παρουσίαση PowerPoint.

8)      Ηλεκτρονικός υπολογιστής της τάξης και βιντεοπροβολέας.

9)      Σύνδεση στο διαδίκτυο.

10)  Προβολή video You Tube (Propaganda posters) https://www.youtube.com/watch?v=m1HXDmQ9ZRs

11)  Χαρτική ύλη (στυλό, τετράδια) για να κρατηθούν σημειώσεις.

12)  Φύλλα Εργασίας  (κοινά για όλες τις ομάδες).

Παιδαγωγικά οφέλη:

Ο μαθητής:

1) εμπλέκεται ενεργά στην εκπαιδευτική διαδικασία,

2) κρίνει,

3) συγκρίνει,

4) αυτοσχεδιάζει,

5) παράγει

Σύνδεση με την προϋπάρχουσα γνώση και αφόρμηση: Έχει ήδη διδαχθεί στην τάξη το κεφάλαιο που σχετίζεται με τις Σταυροφορίες και έχει πραγματοποιηθεί συζήτηση πάνω σε αυτές, ώστε οι μαθητές έχουν μια σφαιρική αντίληψη. Κατά την πρώτη ώρα έχουν προσεγγίσει την κάθε Σταυροφορία ως ομάδα και έχουν καταγράψει στοιχεία της ταυτότητάς της σε Φύλλα Εργασίας. Αυτή την ώρα καλούνται να συσχετίσουν τις Σταυροφορίες με την αφίσα.

Οργάνωση διδασκαλίας:

1)         Καλωσόρισμα των μαθητών από την εκπαιδευτικό στην αίθουσα διδασκαλίας. Οι μαθητές έχουν συναποφασίσει τις ομάδες με την εκπαιδευτικό ώστε τις γνωρίζουν από πριν. Δεν είναι ίδιες με τις ομάδες της πρώτης ώρας, ώστε να πραγματοποιείται  διαρκής κοινωνικοποίηση και να μάθουν οι μαθητές να προσαρμόζονται εργαζόμενοι με διαφορετικές κάθε φορά ομάδες.

2)         Διαμοιρασμός Φύλλων Εργασίας και οδηγίες από την εκπαιδευτικό για το πώς θα εργαστούν οι μαθητές. Τα Φύλλα Εργασίας υπάρχουν και σε ψηφιακή μορφή, εφόσον έχουν αναρτηθεί στο e class της εκπαιδευτικού.

3)         Οι μαθητές έχουν ως αφόρμηση το παρόν μιλώντας για τους τρόπους με τους οποίους μεταδίδεται σήμερα ένα μήνυμα. Ένας από αυτούς είναι και η αφίσα (έντυπη ή ψηφιακή) και αυτό αποκαλύπτεται μέσω μαιευτικής μεθόδου από τις απαντήσεις των μαθητών. Στη συνέχεια μιλούν για τους τρόπους με τους οποίους μεταδίδονταν τα μηνύματα κατά την εποχή των Σταυροφοριών (πχ ο ντελάλης με το άλογο). Επανέρχονται στο παρόν και μαθαίνουν για την αφίσα μέσα από την παρουσίαση που τους έχει ετοιμάσει η εκπαιδευτικός. Τέλος «μεταφέρουν» την αφίσα ως μέσο «προπαγάνδας» στο παρελθόν και «φαντάζονται» πώς θα μπορούσε αυτή να χρησιμοποιηθεί τότε, δηλαδή την εποχή των Σταυροφοριών.

Η πορεία που ακολουθείται είναι παρόν → παρελθόν → παρόν → παρελθόν.

4) Προβάλλεται το video: Propaganda Posters από το You Tube (https://www.youtube.com/watch?v=m1HXDmQ9ZRs ), με σκοπό  να κατανοήσουν οι μαθητές  πώς μπορεί μια αφίσα προπαγανδιστική να κατευθύνει την κοινή γνώμη και να πάρουν ιδέες για τις δικές τους αφίσες.

5) Παρουσιάζονται από τους μαθητές οι απαντήσεις που δόθηκαν στα Φύλλα Εργασίας και ακολουθεί διάλογος.

6) Τα Φύλλα Εργασίας παραδίδονται στην εκπαιδευτικό απαντημένα και καθαρογραμμένα στο τέλος της διδακτικής ώρας.

(Επισυνάπτεται το Φύλλο εργασίας)

 

ΤΡΙΤΗ ΦΑΣΗ (3^η Διδακτική ώρα)

 

Σκοπός – στόχοι διδασκαλίας:

 Α. Σε επίπεδο γνωστικό:

Να γνωρίσουν εργαλεία/τρόπους κατασκευής αφίσας.

Β. Σε επίπεδο μεταγνωστικό:

Να είναι ικανοί να χρησιμοποιούν την αφίσα (ψηφιακή ή έντυπη) ως τρόπο μετάδοσης μηνυμάτων.

Γ. Σε επίπεδο κριτικής σκέψης:

Να επιλέγουν τα κατάλληλα εργαλεία για να δημιουργήσουν μια αφίσα, το φόντο και οπτικό υλικό, το λεκτικό μήνυμα, τα χρώματα, τους συνδυασμούς, τη γραμματοσειρά και το μέγεθός της, ανάλογα με το σκοπό και το επικοινωνιακό πλαίσιο που εντάσσεται η αφίσα.

Μέθοδοι και τεχνικές:

1)      Ομαδοσυνεργατική μέθοδος διδασκαλίας (3 – 4 ατόμων) και συζήτηση – ελεύθερος διάλογος στο πλαίσιο κάθε ομάδας.

2)      Ιδεοθύελλα/καταιγισμός ιδεών (brain storming).

3)      Παιχνίδια ρόλων (σε κάθε ομάδα θα υπάρχει κάποιος που θα δίνει ιδέες, κάποιος που θα χειρίζεται το τεχνολογικό μέσο, κάποιος που θα καταγράφει τις απαντήσεις του φύλλου εργασίας, κάποιος που θα παρουσιάζει. Οι ρόλοι μπορούν να εναλλάσσονται.

4)      Βιωματική μάθηση: μετά τη θεωρητική προσέγγιση της αφίσας καλούνται να δημιουργήσουν τη δική τους αιτιολογώντας τις επιλογές τους.

  Θα χρησιμοποιηθούν:

1)      Laptop – tablet – κινητό τηλέφωνο (θα επιλέξει η κάθε ομάδα ποιο μέσο θα χρησιμοποιήσει)

2)      Σύνδεση στο διαδίκτυο.

3)      Προγράμματα δημιουργίας αφίσας και επεξεργασίας εικόνων (postermywall, assembly, canva, pixlr, kahoot κλπ). Υπάρχει δυνατότητα ελεύθερης επιλογής στους μαθητές.

4)      Χαρτική ύλη (στυλό, τετράδια) για να κρατηθούν σημειώσεις.

5)      Φύλλα Εργασίας  (κοινά για όλες τις ομάδες).

Παιδαγωγικά οφέλη:

Ο μαθητής:

1) εμπλέκεται ενεργά στην εκπαιδευτική διαδικασία,

2) κρίνει,

3) συγκρίνει,

4) αυτοσχεδιάζει,

5) παράγει

Σύνδεση με την προϋπάρχουσα γνώση και αφόρμηση: Έχει ήδη διδαχθεί στην τάξη το κεφάλαιο που σχετίζεται με τις Σταυροφορίες και έχει πραγματοποιηθεί συζήτηση πάνω σε αυτές, ώστε οι μαθητές έχουν μια σφαιρική αντίληψη. Κατά την πρώτη ώρα έχουν προσεγγίσει την κάθε Σταυροφορία ως ομάδα και έχουν καταγράψει στοιχεία της ταυτότητάς της σε Φύλλα Εργασίας. Κατά τη δεύτερη ώρα προσέγγισαν κριτικά και γνωστικά την αφίσα, ασχολήθηκαν με την προπαγάνδα μέσω των αφισών και συσχέτισαν τις αφίσες με την εποχή των Σταυροφοριών. Αυτήν την ώρα (3^η) καλούνται να δημιουργήσουν τη δική τους ψηφιακή αφίσα σχετίζοντάς την με τις Σταυροφορίες. 

Οργάνωση διδασκαλίας:

1)         Καλωσόρισμα των μαθητών από την εκπαιδευτικό στην αίθουσα διδασκαλίας. Οι μαθητές έχουν συναποφασίσει τις ομάδες με την εκπαιδευτικό ώστε τις γνωρίζουν από πριν. Δεν είναι ίδιες με τις ομάδες των δύο προηγούμενων ωρών, ώστε να πραγματοποιείται  διαρκής κοινωνικοποίηση και να μάθουν οι μαθητές να προσαρμόζονται εργαζόμενοι με διαφορετικές κάθε φορά ομάδες. Ενισχύονται έτσι και οι σχέσεις μεταξύ των μαθητών.

2)         Διαμοιρασμός Φύλλων Εργασίας και οδηγίες από την εκπαιδευτικό για το πώς θα εργαστούν οι μαθητές. Τα Φύλλα Εργασίας υπάρχουν και σε ψηφιακή μορφή, εφόσον έχουν αναρτηθεί στο e class της εκπαιδευτικού.

3)         Η κάθε ομάδα επιλέγει το μέσο που θα χρησιμοποιήσει (το έχει επιλέξει από πριν αλλά μπορεί να αλλάξει γνώμη): ηλεκτρονικό υπολογιστή, tablet ή κινητό τηλέφωνο. Ξεκινούν με καταιγισμό ιδεών και προχωρούν στη δημιουργία της ψηφιακής αφίσας τους. Μπορούν να χρησιμοποιήσουν κάποιο από τα προγράμματα που τους προτείνει η εκπαιδευτικός ή κάποιο άλλο που γνωρίζουν οι ίδιοι (κάποιο πρόγραμμα στο κινητό τους). Παράλληλα αιτιολογούν γραπτώς στο φύλλο εργασίας την κάθε επιλογή τους. Πχ. Γιατί χρησιμοποίησαν τη συγκεκριμένη εικόνα ή γραμματοσειρά, ποιος είναι ο στόχος της αφίσας τους και άλλα. Οι μαθητές έχουν ως αφόρμηση το παρόν ταξιδεύουν στο παρελθόν όπου «μεταφέρουν» την αφίσα ως μέσο «προπαγάνδας» και «φαντάζονται» πώς θα μπορούσε αυτή να χρησιμοποιηθεί τότε, δηλαδή την εποχή των Σταυροφοριών.

Η πορεία που ακολουθείται είναι παρόν → παρελθόν → παρόν → παρελθόν.

5) Παρουσιάζονται από τους μαθητές οι αφίσες που δημιούργησαν καθώς και οι απαντήσεις που δόθηκαν στα Φύλλα Εργασίας και ακολουθεί διάλογος και κριτική από τις άλλες ομάδες. Η εκπαιδευτικός μπορεί να προσφέρει προφορική ανατροφοδότηση.

6) Τα Φύλλα Εργασίας παραδίδονται στην εκπαιδευτικό απαντημένα και καθαρογραμμένα στο τέλος της διδακτικής ώρας.

 

Αξιολόγηση σχεδίου δράσης:

1)      Μέθοδος παρατήρησης κατά τη διάρκεια του μαθήματος και κατά τη διάρκεια εκπόνησης ομαδοσυνεργατικών δραστηριοτήτων.

2)      Ερωτήματα ανακεφαλαίωσης που καλούνται να απαντήσουν προφορικά οι μαθητές στο τέλος της κάθε διδακτικής ώρας.

3)      Μέσα από τα Φύλλα Εργασίας που τελικά παίρνει και μελετά η εκπαιδευτικός στο σπίτι καταγράφοντας παρατηρήσεις.

4)      Σταυρόλεξο για εκτίμηση λεξιλογικών κατακτήσεων.

5)      Το τελικό προϊόν (αφίσα) της κάθε ομάδας. Ετεροαξιολόγηση: η κάθε ομάδα αξιολογεί το έργο των άλλων ομάδων.

6)      Ρουμπρίκα αυτοαξιολόγησης μαθητή (μετά την ολοκλήρωση και των τριών σταδίων).